Zwangerschap en lactatie oefenen
53 oefenvragen: 20 flashcards, 18 meerkeuzevragen en 15 open vragen — met uitleg en modelantwoorden.
Start gratis met oefenen →Geneesmiddelen in deze groep
paracetamolheparine / nadroparinemetoprolol
Voorbeeldvragen met antwoord
Belangrijkste informatiebron voor geneesmiddelen tijdens zwangerschap/lactatie?
Moeders van Morgen (Lareb).
Risico's per trimester?
1e trimester: abortus/aanlegstoornis. 2e trimester: groeivertraging. 3e trimester: farmacologische effecten op de foetus (bv. insuline, schildklierremmers).
Risico vlak voor de partus?
Gecompliceerde bevalling, bijvoorbeeld door een verhoogde bloedingsneiging (antistolling) of weeënremming (opiaten, NSAID's).
Definitie van 'teratogeen'?
Een stof die een structurele aangeboren afwijking veroorzaakt.
Vijf classificatiecategorieën voor zwangerschap (Moeders van Morgen)?
Meest veilig, waarschijnlijk veilig, mogelijk risico, risico op aangeboren afwijkingen, risico onbekend.
Voorbeeld van een 'meest veilig' analgeticum tijdens de zwangerschap?
Paracetamol.
Vuistregel voor wachttijd na medicatiegebruik voordat borstvoeding hervat kan worden?
2 × T1/2 bij een laag-risico middel; 5 × T1/2 bij een hoger-risico middel.
Welke anticoagulantia passeren de placenta niet en zijn dus veilig?
Heparine en nadroparine (LMWH).
Leg uit waarom het risico van geneesmiddelengebruik in de zwangerschap sterk afhangt van het trimester.
In het 1e trimester vindt organogenese plaats; blootstelling aan teratogene stoffen kan dan leiden tot structurele aanlegstoornissen of vroege abortus. In het 2e trimester zijn de organen al gevormd, maar kan verstoring van groei en ontwikkeling leiden tot groeivertraging. In het 3e trimester zijn de organen functioneel volgroeid, waardoor geneesmiddelen dan vooral farmacologische (functionele) effecten op de foetus kunnen hebben, zoals bij insuline (hypoglykemie) of schildklierremmers (foetale hypothyreoïdie). Vlak voor de partus is er bovendien risico op een gecompliceerde bevalling.
Een zwangere patiënte met een urineweginfectie heeft ciprofloxacine nodig, maar dit heeft 'risico onbekend' als classificatie in het 2e/3e trimester. Hoe ga je hiermee om?
'Risico onbekend' betekent dat er onvoldoende gegevens zijn om de veiligheid te beoordelen — dit is niet hetzelfde als 'veilig' of 'onveilig'. Het advies is om, waar mogelijk, een alternatief middel te kiezen waarvan de veiligheid beter is onderzocht (bijvoorbeeld amoxicilline-clavulaanzuur of nitrofurantoïne, afhankelijk van trimester en gevoeligheid), en pas voor ciprofloxacine te kiezen als er geen geschikt alternatief is en de klinische noodzaak groot is, in overleg met de patiënte.
Waarom kan het gebruik van NSAID's vlak voor de bevalling problematisch zijn?
NSAID's remmen de prostaglandinesynthese. Prostaglandines spelen een rol bij het opwekken en onderhouden van weeën, dus NSAID-gebruik kan weeënremming veroorzaken en de bevalling vertragen of compliceren. Daarnaast spelen prostaglandines een rol bij het openhouden van de ductus arteriosus (Botalli) bij de foetus; NSAID-gebruik laat in de zwangerschap kan voortijdige sluiting hiervan veroorzaken.
Een zwangere met epilepsie gebruikt carbamazepine ('risico op aangeboren afwijkingen'). Hoe ga je hiermee om?
Onbehandelde epilepsie vormt zelf een risico voor moeder en kind (insulten, valincidenten, hypoxie), zodat behandeling vaak noodzakelijk blijft. Carbamazepine valt echter onder 'risico op aangeboren afwijkingen' en mag alleen in uitzonderingsgevallen en met extra controles worden gebruikt. Idealiter wordt vóór de conceptie, in overleg met de neuroloog, beoordeeld of een veiliger anti-epilepticum en de laagst effectieve dosis mogelijk zijn, wordt foliumzuursuppletie gegeven en worden extra echoscopische controles verricht. Staken of ongecontroleerd wisselen tijdens de zwangerschap is riskant vanwege doorbraakinsulten; beslissingen worden gemaakt op basis van Moeders van Morgen (Lareb) en in overleg met de patiënte.
Dit is een greep uit de vragen. In de oefenapp oefen je de volledige set als flashcards, meerkeuze, open vragen of in toetsmodus — gratis, met voortgang en dagelijkse streak.